De commissaris voor de mensenrechten van de Raad van Europa, Michael O’Flaherty, bracht van 26 tot en met 29 mei 2026 een bezoek aan Roemenië, waarbij de nadruk lag op de mensenrechtensituatie van ouderen die in instellingen voor langdurige zorg verblijven. Het bezoek maakt deel uit van de bredere inzet van de commissaris op dit gebied in de lidstaten van de Raad van Europa.
Toegang tot zorg en waarborging van rechten en waardigheid
Roemenië kampt met een vergrijzende samenleving, wat leidt tot een groeiende vraag naar langdurige ondersteuning voor ouderen. Deze trend zal zich de komende jaren verder doorzetten. De commissaris erkent de inspanningen van de Roemeense autoriteiten om de uitdagingen aan te pakken die deze vergrijzing met zich meebrengt, onder meer wat betreft het aanzienlijke tekort aan ondersteunende diensten op het gebied van langdurige residentiële zorg, gemeenschapsgerichte zorg en thuiszorg.
De commissaris moedigt de autoriteiten aan ervoor te zorgen dat particuliere dienstverleners, die het merendeel van de langdurige zorg verlenen, toegang hebben tot duurzame financiering en kunnen opereren zonder onevenredige administratieve en fiscale lasten, terwijl zij volledig voldoen aan de kwaliteitsnormen en de rechten en waardigheid van de zorgontvangers respecteren.
Het bestaan van verzorgingstehuizen zonder vergunning, waar ernstige beschuldigingen van misbruik en verwaarlozing zijn gemeld, is een punt van zorg. De commissaris dringt aan op een strikte handhaving van het vergunningskader, evenals op een krachtige, gecoördineerde aanpak om verantwoording af te dwingen, onder meer door effectieve onderzoeken uit te voeren.
Onafhankelijk toezicht op zorginstellingen blijft van essentieel belang. In dit verband roept de commissaris op tot versterkte ondersteuning van het werk van de Volksadvocaat (ombudsman) en andere toezichtsmechanismen, evenals van de waarnemers uit het maatschappelijk middenveld.
Bevordering van de hervorming van het systeem voor langdurige zorg
De commissaris is ingenomen met de vooruitgang die is geboekt bij het versterken van het Roemeense regelgevingskader voor langdurige zorg, waaronder de vaststelling van verbeterde kwaliteitsnormen voor zorgdiensten. Er blijven echter belangrijke uitdagingen bestaan bij het in de praktijk brengen van deze normen. De commissaris roept de autoriteiten op om de coördinatie tussen de sectoren gezondheidszorg en sociale zorg te versterken en capaciteit op te bouwen om tegemoet te komen aan de complexe, multidisciplinaire behoeften van ouderen die langdurige zorg nodig hebben.
Hij neemt ook met waardering kennis van de voortdurende inspanningen om de Roemeense stelsels voor sociale bescherming en gezondheidszorg te hervormen, waaronder initiatieven die gericht zijn op het verbeteren van de financiering van diensten en het bevorderen van een meer op mensenrechten gebaseerde benadering van de zorg. Hij moedigt de autoriteiten aan om deze hervormingen tot een goed einde te brengen en te zorgen voor een effectieve uitvoering ervan.
Algemene opmerkingen
De commissaris benadrukt dat ervoor moet worden gezorgd dat de meest kwetsbare personen, met name degenen die in armoede leven, daadwerkelijke toegang hebben tot langdurige zorg en alle noodzakelijke ondersteunende diensten, zodat niemand onbeschermd achterblijft of tussen de mazen van de bestaande ondersteuningssystemen valt.
Het erkennen van ouderen als rechthebbenden en het waarborgen van hun participatie als partners is essentieel om volledige eerbiediging van hun waardigheid in de context van langdurige zorg te waarborgen.
Ten slotte is de commissaris van mening dat, gezien de demografische uitdagingen waarmee Roemenië wordt geconfronteerd, kwesties met betrekking tot vergrijzing, langdurige zorg en de rechten van ouderen in het algemeen op het hoogste politieke niveau de nodige aandacht moeten krijgen.
Tijdens zijn bezoek had de commissaris een ontmoeting met de minister van Investeringen en Europese Projecten en waarnemend minister van Arbeid, Gezin, Jeugd en Sociale Solidariteit, Dragoș-Nicolae Pîslaru; de staatssecretaris van het ministerie van Arbeid, Monica Dinică; de staatssecretaris van het ministerie van Volksgezondheid, Stela Firu; vertegenwoordigers van het Openbaar Ministerie; de Ombudsman, Renate Weber; de uitvoerend directeur van het Roemeense Instituut voor de Mensenrechten, Adrian Bulgaru; en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld. Hij bracht ook een bezoek aan drie instellingen voor langdurige zorg in Boekarest en Voluntari, waar hij gesprekken voerde met bewoners en personeelsleden, evenals met vertegenwoordigers van de autoriteiten van Boekarest.